УАЗтай залуу

Ах нь ахимаг хүн. Энэ гарчиг ямар нэгэн байдлаар нэр бүхий блогчинтой холбогдоогүй бөгөөд цаашдаа ч холбогдохгүй, ер нь тэр хүүхэнтэй орооцолдох дургүй байгаа болно гэжугаал эхлий.
"Сайхан санаа ноомэр нэг" цааш унших »

Нихх мундаг нэр өгчөөл худлаа худлаа хадуурсан балайрсан юм биччихдэг энэ гарын хурууг аваад өөр сайхан Юки гээд нэг хүүхнийх шиг хуруу залгачих юм сан. За бас болкуумаа, хуруугаа кээмрээр харуулсан нь мойногым байсан гэснээс мойног хуруутай хүн сайхан юм бичдийм болуу? За тэр ч яахуу хэлээ цан долоох гэжугаад төмрөнд наацан гарууд үүнтэнэг харагддым байлээ ш д. Би ч багадаа сумын сургуулын бариулд олоон нааж явжүлээ. Хөөрхий өнгөн хөрсийг нь хуу хуу татаал гэснээс сорви нь байдаг болуу, за тэрчяахуу цайны цаг хүртэл жоол блогдоотий гэж бодсымсан. Түрүүн Гүдбаатар гэж охин (Гүд хийтэл залгихдаа л баатар хүн юмсанж дээ) орж ирээд хайрыг сачирдаж болкуу л гэжийлээ.

Нээрээ хайр гэж юумбэ дээ гээл бодлоо. Минийхээр болуул ....

Бага залуудаа нэг халтар нохойн гөлөг тэжээгээд хаа ч явсан хамт яваад жигтэйхэн дасажүлээ. Том ч болсон, намайг өмөөрнө мөмөөөрнө гэж гачин гэснээс хажуу гудамны нахиу Дэмчиг (Дэмчээг ангийхан чинь Аруу төгсөөд хорин жил болчиж уулзая гээдугааг энэ дашрамд зарлаал авы) миний халтар нохойд уруулаад сүйд болжүлээ, хөөрхий. За тэрч яахуу, тэгээл бодоод байхад би их амьтан тэжээмтгий хүүхэд байжүлээ. Тэднүүсээрээ өшөөт хүмүүсээ хорлуулаал, ай даа, араатны хаан шахуум байсым дагуудаа. Сайхан нас шүү. Тагтаа тэжээлгээл загнадаг Должид гуайн гшэр дээр баалгаал, туулай тэжээгээл шөрмөс Дорж гуайн (багачуудад Чихддэг нэрээрээ алдаршсан) ногоог идүүлээл гэхчилэнгийн партизаны үйл ажиллагаа хийж байж гэснээс нээрээ энэ бичлэгээ "Өвгөн партизаны яриа" гэдэг байж. Хайрын тухай ярьж байлуу, аа тийн тэгээл бодоод байхад хайраа гэдэг чинь УХААРЧ ДАСАХЫН нэр юм дагуудаа.

Эсвэл УУСАХын нэр ч юм уу.

Хайр майр гээл армаантагласан чинь хөөрхий муу самганыгаа санаал явчлаа шүү, за даа би ч самганаасаа илүү халаасан охь, халуун цай, тавагладаг мах, дулаан үгэнд нь дурладаг болоод уджына доо гэснээс дүү нар гэгээн захидал гэсэн гарчиг хараад орж ирсэн бол нэг гэгээн захидал тэрлээд өгчий хөөрхий.

Учралт чамдаа, ургаа модны дээгүүр, үүлсийн доогуур, уяран дурлав, уулгалан зөвшөөрөөч, учирлан гуйя, надтай найзлаач, нам үнсэлдэе, нар шингэсэн хойно хойд жалганд уулзая, тамхины галаар дохио өгөмз, дулаахан зузаахан дээл бэлджугаарай цэг гээл өгчдөг байлаа ш д ах нь. Мод үүл хоёрыг оруулдаг нь бас их учиртайм шүү дээ.

Сая ажлынхаа охинтой ийн хүүрнэлдэв.

- Хүүе, энд нэг мэссэж ирж, Хятад залуу хөдөөний айлд хүргэн орцон, хажуу толгойд нь алт ухоол байж байна гэнэ шүү.

- Зэвүүн ийн. Гэхдээ хятад хүргэн бол лайтай ажилсаг байгаа даа.

- Өө чухам, хоол хийгээл, ногоо тариал, алт ухаал...

- Лайтай аан. Муусайн тэнэг архичидаас хамаагүй илүү аан?

- Юуглээж дээ, хөөрхий муусайн монгол эрсийг юунд ингэдийн. Монгол хүн байж.

- Хүүе би монгол хүн гээл архичинтай суух алба уу?

- Өөрөөсөө л хамаарна шүү дээ, заавал архичин байх албатай юу? Залуудаа хүн бүр л сайхан амьдрал мөрөөдөнө биз дээ.

- Хүн бүр адилгүй шүү дээ. Хөөрхийс олдсонтойгоо л сууна ш д. Архичин биш ажилсаг эр нь хятад л байгааз дээ. Ер нь хятадтай суулаа гээд хятад болчихгүйм чинь. Одооны охид нөхөр хайж байхад таарах тэнцэх эр монголоос олдохгүй байн ш д. Хангалуун амьдармаар байна.

- Яавал та хангалуун байдаг хүн бэ?

- Энгийн хэрэглээгээ бодоод үзэхэд л, боловсролын төвшингээ бодоод үзэхэд л...миний хүслийг хангаад, шалгуурт тохирчих эр олдохгүй байн ш д.

- Хятадтай суусан монгол эмэгтэй монгол бишээ!

- Гуц чи.

- ....

 

Гоё тээ. Монгол эмэгтэй бүр ингэж боддоггүй л байлгүй. Үзэл бодлоо яагаад ингэж дэлгэх болов гээл би бодлоо. Хөөрхий эмэгтэй хүн юм болохоор хятадтай суусан нэгнийгээ өмөөрч байгаа юм байна гэж ойлоо...

Аа бас айхтар даваа байжүлээ гэснээс зарим айлын авгай нар уулга алдахдаа хэлдийн, одоо ч тэгээд сайхан уулгамч айлын авгай байхаа байж дээ. Нээрээ залуу байхад ч сайхан сайхан айлын авгай байдагл байсым даа. Худаг дээр гучин лиатрын ховоогоор өдрийн тал ус татаж хэдэн зуун хонь ямаа услачаал, юу ч болоогүйм шиг инээд алдаад зогсжээгаа хүүхэнтэй хээр таарахаар мөн ч аатай сайхан шүү. Нөгөө муу тэргэнийхээ халсан усыг худгийн цэв хийтэн усаар сольж аваал, хүүхэнтэй хэдэн сайхан мааз үг сольчоол гэрээд нь очоод хоол хийлгэж идээл, үдийн наранд цохиулуул цохиулчаал гэснээс үдийн нар гэж мөн айхтар халдаг эд байжүлээ. Маны багад мөн айхтар халдаг байсан сан. Хэдэн муу тугал бяруутай хөөцөлдөөл хашин гэж жигтэйхэн муу яндан цагаан морь уначаал үзээд явдаг байжүлээ. Тэр нарны халжугаа гэж, бодоод байхад дэлхийн дулаарал л эхлэж байсым шиг байгаан. За тэр ч яахуу, ойрд нихх юм бичээгүйм байж сав л хийвэл амаа авч давхидаг морь шиг кийбордоо авч давхичих гээл...хадуурчийна гэснээс нээрээ утасгүй хулгана, кийбоордтой болцы шүү дээ. Жорлондоо сууж байгаал бичжий ш д, гэвтжийгаал тааз харж байгаал бичжий ш д бүүр дэлгүүр орохдоо авч гараал бичээл бичээл...хайн тэгдэг бол бас сайхнаа, толгойд оронгуут л буулгаа буулгаа явчихна бай ш д. Апчи апчи...Хайнгайн даваа гэж. Муу блог маань бүүр тоосонд даруулчиж. Тэгжугаал нихх түүх мүүх эхлүүлснээ дуусгаадхымсан даа гэснээс би нээрээ зунжингаа юу хийснээ ярьж өгөх үү. Наадам болсы ш дээ тээ, гол молын эргээр эгэл түмнийхээ адил шороо тоосондоо гутгалдаал, гашуун нясуунтайгаа нөхцөөл тэгээл өнгөрсөн. Наадмын дараа намар гэдэг билүү, миний хувьд жинкэн зун эхлээл, амралтаа аваад эхнэр хүүхдээ дагуулаал нутаг явсоо. Сайхан тоосорсон замаар дэгэж дэрвэж доргиж дондгонож явсаар нутгийн дээс алхаал, төрж мөрсөн өвөлжөөн дээрээ хөрвөөгөөл, баахан аргал хорголд будагдаал, эхнэр угаалгын нунтагтаа харамсаж шогшроол, тэгээл уусан. Нэг мэдсэн ажилд орох өглөө болцон байсы ш д. Ажилдаа ирээл амралтаа тэмдэглүүлжийна, амралтаа тэмдэглүүлж амжаагүй гээл уусан. Нэг мэдсэн эхнэр үглэжий шүү. Зун дууслаа, нүүрс мүүрс, хүүхдийн гутал гувцас гээл, ядаж ах хөдөөнөөс ирэх нь ганц шил юм авхийнсан гээл, тэхээр нь л сүүлийнх нь өгүүлбэрт нь дэмжсэн санал өгчий гэсэн гараа өргөж дийлэхгүй болсон байгаагаа ухаарчүлээ. Одоо болсоон хө. Архийг бүрр больцон. За тэгээл зун дуусаж намар эхлэсэн, зугаалга өндөрлөж архинаас гарсан, дараа зун хүртэл баяртай зуншлага архидалт хоёр мину зээ гэснээс намар юу хийжугаа, хийх гэжугаагаа ярьж өгөх үү. Энэ намар чинь их гатуурлын эхний жил ш д. За болилоо, яаг буудуулах гэжий шд. БООЛКУУ ШҮҮ. Исто үг алдаж болкуу гэжугаа. Гэхдээ байнаа, энэ жилээс манай улс улс шиг улс болохын эхлэл тавигдана гэж найдажугаа. Чухам тиймээ? Нүүрс Бэнзээн нтр химдарчуул болоол явчихна. Гүү тэгээд Хямдхан нүүрс бэнзээнтэй улсыг хөгжилтэй гүрэн гэдэг ч юм уу гүү ч юм уу... Хангайн даваа. Та нар юм хум үзэж уншжы. Тэр кээмбрижийн толь дээр тэгсэн байна гэжий ш д, зуд, гэр гэдэг хоёр үг энглиш үг болсон гэнээ. Болжийна тээ. Англи хэл баян л гэдэг монгол хэлнээс үг зээлджийхийг бодоол үз. Хариуд нь бас хэдэн үг англиас бас гитдаас эсхүүл өөр улсуудаас авкүү бол нөгөө үндэстнээ гомдооцон болчноо. Хүүхдээ аваачаад өсгөжээгаа хэд маань энэ талаар бодцон л байгаа даа. Удахгүй бүх монгол үг энглиш болчуул, эсхүл гитад болчуул тээ? Амар ш д, шуу шуу ГАДААД МОНГОЛООР яриа яриа явчихна бай ш д. Аа бас дэмий ч юм уу, нууж хааж шивнэлдэх гэж...Хангайн даваа. Заа болий, АЛСЫН ЗАЙН УДИРДЛАГАТАЙ АМЭЭРИХЫН кийбоордны батрээ дуусах нь байна. Сий юү оол.

Ахынх нь залуудаа үхэж явсан дуучин, дуу хоёр байгаан. Дүү нар орчуулаад өлгөчөөрэй, их юм ойлгохоор дуу гэж бодоол явдаг ч ойлгож явсангүй. Ах нь ажил ихтэй яваад байгаа болохоор өөрийн түүхээ бичиж завдахгүй л байгаа. Хоол ундны хойноос хөөцөлдөхгүй бол зүгээр суужээхад тэжээдэг цаг өнгөрч, бас хүмүүс хашир болоод надад маллуулаад мөнгөө сул өгөх нь ч ховордож. Чонын амьдралыг хүн биеэндээ мэдрэх бас гэцүү байдым байна шүү хүүхдүүд минь. Насны  багад эрдэм сурууштай. Манайхаар ордог гардаг улсуудад баярлажугаа шүү. Гомдоохооргүй юм тэгэж байгаад бичнээ хө.
"Don McLean - The meaning of American Pie" цааш унших »

Өнөөдрийн энэ сайхан өдөр өлзий гэрэл түгсэн өнгийн орчлон дээр Монгол хэмээх ахуйд амьдран суугаа маань юутай бахтай, намайг хүн болгон төрүүлж өсгөсөн ээжий аав, өвөө эмээ, тэдгээрээс улмаа дээшлэн өвөг эмэг нарынхаа түүхийг товч хураангуй хүүрнээдхэе байз. Өвөг удмаасаа үр хүүхдээ хүртэл тоочоол явчий гэсэн айхтар урт юм болж амьтан залхаачих вий гэж бас айх юмтай боллоо. Гэхдээ болох байхоо, нээснээс хойш айлчилсан улсын тоог хараад ах хүү нь жижигхэн хөөрлөө. Билаазны үрүүл мушгихаас өөрийг хийгээгүй хүнд юуны сонин содон хүүрнэх авьяас байх билээ.
Тэгэвч хүн гэдэг хөрстөд ирсэн нь үнэн, хөрст дэлхий нь үнэн, амьдрах хугацаандаа алалдах нь үнэн, эрт орой буцах нь үнэн гэж байдгыг гэрчлэн уртаас урт түүхийн шар хуудас ард минь шаргалтан, урд минь гэрэлтэн байнам. Түүнийг үнэн зөв ойлгож, оносонд нь хийрхэлгүй бахархаж, алдсанаас нь суралцаж алхаагаа жигдрүүлж явах ёстой гэнэ лээ. Тиймээс ч би бичлэгээ түүхийн хүрднээс өөрийн сонссон, ойлгосон хэмжээнд өгүүлж суунам. Бурууд үзэгдэж, бузар халдаахааргүй л болов уу. Хамаг Монгол хэмээх үзэл санааны төлөө амиа, нэг насаа өргөсөн өвөг дээдэс мину зээ.
"Миний түүх №2" цааш унших »

Өндрөөс өндөр өвгийн түүхээс эхлэн өөрийн нэгэн биеийн түүхийг тоочсугай.
"Миний түүх №1" цааш унших »